Не сум толку загрижен дали вештачката интелигенција ќе замени некои од креативните дела на краток рок, но на креативците веројатно ќе им треба многу поголем фокус за да им предочат на клиентите колкава е вредноста на нивната работа, вели Артур ле Гал, директор на КЕА Брисел
Балканот често се опишува како мешавина на различни култури и многу динамичен регион. Различноста е сила и инспирација за креативните индустрии: креативноста често се раѓа во и преку различностите, вели Артур ле Гал, директор на КЕА Брисел, консултантска компанија специјализирана за истражување, развој на политики и застапување во областа на културата и креативните индустрии, како и јавните политики што ги поддржуваат овие сектори. Ле Гал идната недела ќе го посети Скопје и ќе присуствува на годинашното издание на Саемот на креативни индустрии што го органзиираат здружението Balkan Cinema Cities и Унијата на креативни индустрии (УМПАКИ), а ќе се одржи на 25 и 26 ноември во „Лабораториум“. Тој ќе биде и модератор на Форумот закажан во вторник, на панел дискусијата „Иновации во бизнис моделите во креативните и културните индустрии“.
Кои се најголемите предизвици со кои се соочуваат креативните индустрии денес, особено со порастот на дигиталната технологија, глобализацијата и супербрзиот развој на вештачката интелигенција (ВИ)?
– Гледам голем потенцијал во прифаќањето на дигиталните технологии во креативните индустрии, особено во некои од суштинските нешта на креативните бизниси: мислам на маркетингот на публиката преку управувани податоци, автоматска анализа на податоци поврзани со продажба на билети и слично. Сево ова може многу да му помогне на секој театар, институција што работи со музички содржини или музеј, за да ја подобри својата работа и да привлече повеќе посетители.
Генерално, интеракцијата помеѓу креативните индустрии и технолошкиот развој е позитивно за двете страни, но има важни предизвици поврзани со заштитата на авторските права каде што креативните дела се внесуваат во моделите за тренирање на ВИ без согласност или исплата. Честопати проблемот е што воопшто не се води дијалог за ова прашање и технолошките компании често не се свесни за видот на правата што треба да ги расчистат за да користат креативни дела. Ни треба многу едукација и едноставни процеси за да ги разјасниме правилата. Не сум толку загрижен дали вештачката интелигенција ќе замени некои од креативните дела на краток рок, но на креативците веројатно ќе им треба многу поголем фокус за да им предочат на клиентите колкава е вредноста на нивната работа. Исто така, многу креативни бизниси се прилично мали, а креативците вршат работа на многу различни полиња. ВИ може да им донесе важни придобивки за продуктивноста, помагајќи им да се фокусираат на нивната основна работа и да забрзаат некои други обврски.
Артур ле Гал
KEA European Affairs е меѓународен истражувачки центар за дизајн на политики специјализиран за култура и креативни индустрии, спорт, образование и млади. Како дел од бројни проекти кои го истражуваат влијанието на културата и креативноста врз европската економија и општеството, како културните и креативните индустрии во пракса ја обликуваат иднината на Европа?
– Тоа го гледаме многу примери: креативните индустрии едноставно се дел од нашето секојдневие – слушаме музика, читаме вести, гледаме филм … Тие ги обликуваат нашите животи и начинот како го разбираме светот. Но, можеби најважно, сега гледаме како креативните индустрии сè повеќе и повеќе ги обликуваат нашите јавни простори низ градовите – преку фестивали или уметност на јавни простори на пример. Тоа е многу важно бидејќи културата станува нешто што го споделуваат повеќето граѓани, станува место за размена и начин за споделување вредности. Тука гледаме голем потенцијал, во решавање општествени прашања и вклучување во дискусии за многу важни теми, меѓу кои и демократскиот живот или еколошките предизвици на пример. Културата може да биде начин за решавање на овие прашања на различни начини каде што вообичаените пристапи не успеале. Културните и креативните индустрии се исто така важен економски сектор, тие претставуваат приближно 5 отсто од бруто домашниот производ (БДП) и 6 отсто од работните места во Европа. Тоа е слично на ИКТ или секторите за сместување и храна.
Како го мерите влијанието на креативните индустрии врз општеството и економијата? И како ги убедувате политичарите да инвестираат во овие сектори?
– Бројките се многу важни за да се убедат креаторите на политики, па затоа е многу важно да се покаже економското влијание на креативните индустрии, особено во споредба со потрадиционалните економски сектори. Креативните индустрии се многу повеќе од она што обично го мислат политичарите. Имаме различни пристапи, но од суштинско значење е да се има основна студија за мапирање на економијата, разбирајќи дека креативниот екосистем и локалното ткиво на креативните индустрии се суштински. Тоа го правиме преку мешавина од статистички податоци за мапирање и анализа, како и анализи со чувствителност на пулсот каде што работиме со локални креативци и креатори на политики за да се вкрстат перспективите. Општествените влијанија често се потешки за да се доловат систематски, но ние развиваме и тестираме нови пристапи за да воспоставиме јасни корелации помеѓу креативните индустрии и граѓанскиот активизам, здравјето и благосостојбата, па дури и вработувањето и социјалните услови.
Ова не е Ваша прва посета на Македонија. Како креативните индустрии придонесуваат за економскиот и социјалниот развој на Балканот и кои конкретни можности ги гледате за оваа земја?
– Балканот често се опишува како мешавина на различни култури и многу динамичен регион, а Северна Македонија е јасен случај за тоа. Различноста е сила и инспирација за креативните индустрии: креативноста често се раѓа во и преку различностите. Се чини дека има и многу технолошки и дигитални компании и добри образовни структури со многу млади таленти развиени во оваа земја. Креативните индустрии се интересни за оние млади таленти со претприемачки начин на размислување, а поставувањето програми за инкубација за да им се помогне да создадат сопствени компании би можело да има смисла. Би било многу корисно да се има некаква студија за мапирање за да се одреди најдобриот начин за поддршка на креативните сектори, но јас гледам потенцијал во Северна Македонија.
Каде го гледате најголемиот потенцијал во локалните креативни индустрии, во кој/и сектор(и)?
– Се чини дека модата има долга историја овде – и тоа е доста интересно бидејќи е сектор кој бара доста знаење што се пренесува со работа во различни делови од модната индустрија. Овој сектор има добар потенцијал за меѓународен раст, со прекугранична трговија. Сум видел и неколку интересни компании во аудиовизуелниот и во секторот за видеоигри. Тие се креативни индустрии со технолошки интензивни активности, така што тоа изгледа ветувачко во контекст на Северна Македонија, со голем концентрат на дигитални вештини. Би било интересно да се погледне во креативниот простор каде што се среќаваат дигиталците и креативците.
УМПАКИ и македонскиот тим имаат добра соработка со КЕА за европски прашања веќе неколку години. Кои се идните планови за партнерство и соработка?
– Секогаш со големо задоволство се здружуваме со тимот на УМПАКИ, големи професионалци и одлични луѓе за работа. Во моментов почнуваме нов проект со еден член на УМПАКИ околу намалувањето на еколошкиот отпечаток на ВОД платформите, но би сакале да направиме повеќе заедно! УМПАКИ сега ни е добро позната асоцијација и дефинитивно можеме да се здружиме на различни проекти што ги поврзуваат креативците од Северна Македонија со другите европски пазари. Скопје ќе биде Европска престолнина на културата во 2028 година, па би било одлично да се развијат врски во пред големото случување.
