Филмот „Мајка“ ја имаше својата азиска премиера на престижниот фестивал од А-категорија во Токио, на 1 ноември. Режисерката Теона Стругар Митевска беше гостинка на фестивалот и го промовираше филмот, а по проекцијата, одговараше и на прашања од публиката и новинарите. Митевска беше пречекана и од Андријана Цветковиќ, поранешна амбасадорка на Македонија во Јапонија и актуелен програмски директор на една од програмите на фестивалот – за женско охрабрување.
– Навистина се радувам да се сретнам во Токио со извонредната режисерка Теона Митевска, чиј филм „Мајка“ беше прикажан во Главната конкуренција на Токискиот меѓународен филмски фестивал, со голем број на позитивни реакции од публиката. И двете со восхит зборувавме за делото на Мајка Тереза родум од Скопје, како симбол на љубов, женска храброст и човечност — вредности што Теона ги носи и во своите филмови. Таа е жена борец, со моќен дух и автентичен глас кој ја претставува Македонија и жените во филмот на светската сцена со достоинство и сила. Како програмски директор во категоријата за Промоција на жените на фестивалот, како режисер и како Македонка особено се гордеам со нејзиниот успех и истрајност, како и со сите жени кои создаваат, сонуваат и го менуваат светот преку уметноста – рече Цветковиќ.
Ако барате животописен филм што ја опфаќа целата животна приказна на покојната Мајка Тереза од Калкута, добитничка на Нобеловата награда за мир во 1979 година и беатифицирана од Ватикан во 2003 година, не го барајте тоа во белгиско-македонскиот филм „Мајка“, кој ја имаше својата азиска премиера на 1 ноември во натпреварувачката програма на 38. Токиски меѓународен филмски фестивал. „Мајка“ опфаќа само седум дена од животот на светицата, конкретно неделата што води до одлуката на Ватикан дали таа може да ја напушти својата позиција како Мајка поглаварка на редот на Сестрите Лорето во Калкута за да ја основа Мисионерките на љубовта.
На сесијата со прашања и одговори, Теона Митевска зборуваше за Мајка Тереза:
„Тоа е многу блиску до местото каде што пораснав,“ рече Митевска, која сега живее во Белгија. Скопје, нејзиниот роден град, денес е град во Северна Македонија. „Пред неколку години, Македонската телевизија ме замоли да направам документарец за Мајка Тереза, и не можев да одбијам.“ За време на своето истражување за проектот, Митевска имала пристап до личните дневници на Мајка Тереза, „во кои таа зборуваше за своите лични сомнежи во верата во Бога. Интервјуиравме, исто така — тоа беше пред 15 години — сестри кои ја основале Мисионерките на љубовта заедно со неа, и преку нивните приказни ја открив вистинската жена зад митот. Таа беше вистински бунтовник, Робин Худ, слободен дух, и сфатив дека мора да се прикаже во контекстот на времето во кое живеела — пред сто години. За мене, слободата што ја живеела и ја застапувала ја прави панк рокерка.“
Овој поглед без сомнение влијаел на изборот на музика за филмот. Иако има многу класична жична музика и хорско пеење, некои од поинтензивните сцени се проследени со хеви метал. Во една сцена, додека Мајка Тереза меси тесто, ѝ се привидува мало индиско момче кое ѝ дува брашно во лице, поттикнувајќи ја на кошмарна визија во која калуѓерките танцуваат на оглушителни гитарски рифови.
„Мајка Тереза е меѓународно позната фигура,“ рече Митевска. „И ако сакате да дознаете за неа, можете да ја прочитате нејзината биографија на Википедија, но мене не ме интересираше светицата што таа стана. Сакав да зборувам за вистинската жена зад ликот. Затоа го стеснив обемот на филмот на тие седум дена — тоа беше намерна одлука. Беше 1948 година, крајот на британското владеење на индискиот потконтинент, време на големата глад и поделбата. Тоа беше клучниот момент во животот на Мајка Тереза. Искрено, како режисер, сакам вакви ограничувања, затоа што тие ми овозможуваат да додадам драматична тензија што ја води публиката низ приказната. Историските личности стануваат поинтензивни.“
Главниот лик, како што го толкува меѓународно познатата шведска актерка Нооми Рапас — „која е многу панк рок“, според Митевска — дефинитивно не е „Мајка Тереза“ каква што ја знаат вашите родители. Оваа Мајка Тереза е амбициозна, доминантна кон другите калуѓерки, вклучувајќи и постари од неа, и жестоко ја брани католичката догма, дури и додека се подготвува да го напушти манастирот. Во една од најнеобичните сцени, таа расправа со својот надреден, отец Фредерик, за тоа дали абортусот е грев во очите на Бога — нешто во што таа е сигурна, но свештеникот не е. Всушност, тој смета дека „напуштањето на сестра Агњешка“, чие вистинско име е Сара и која положила завет за да избегне депортација во нацистички логор, е вистинскиот грев.
„Мајка Тереза беше дрска, силна и храбра,“ рече Митевска. „Но, исто така и разоружувачки човечна.“ Кога некој праша за сцената со индиското момче, Митевска одговори: „Тоа дете ја претставува искушението. Можеби таа сакала да биде вистинска мајка, како што вели во еден момент. Но, таа ги става своите амбиции пред тоа.“
Овој инсистирачки став — дека Мајка Тереза треба да се гледа како жена — кулминираше за време на сесијата со прашања и одговори, кога Митевска го замоли модераторот, директорот на програмата на ТИФФ, Ичијама Шозо, по тројца избрани мажи, да избере жена за следното прашање. Жената што тој ја избра ја праша Митевска што значи за неа да биде жена и мајка.
„Јас сум мајка на мојот син, но и мајка на моите актери и екипата,“ рече таа. „Длабоко се грижам за светот и за човештвото. Сакам што сум жена, но да се биде жена во нашата индустрија не е лесно, иако е полесно отколку пред 25 години. Сега имам 50 години, и ми требаше толку време да ја стекнам дрскоста и храброста на просечно осумнаесетгодишно момче. Ни требаше толку долго да станеме тоа што навистина сме. Пред сè, мислам дека да се биде мајка значи — љубов.“
Насловна фотографија: TIFF
