Имам три деца, забавно е. Да се има деца не е само женска работа, туку е човечка. Филмската индустрија е сурова кога станува збор за баланс меѓу работата и семејството. Секогаш ги носам децата на сет, не сакам да бидат дома сами. Најважно ми е кога тие се среќни – вели Елен Лотман, претседателка на естонското друштво на кинематографери
Филмската индустрија е сурова кога станува збор за баланс меѓу работата и семејството. А да се има деца не е само женска работа, туку е човечка. Кинематографијата е тешка професија во која мора да веруваш, ако сакаш да успееш – ова се само дел од заклучоците што вчера ги изнесоа шест познати и признати светски кинематограферки, кои на тркалезна маса во киното „Манаки“ зборуваа за нивните предизвиците и за триумфите кои ги имале работејќи ја оваа професија.
На настанот зборуваа осум извонредни директорки на фотографија, меѓу кои Елен Лотман, поранешна претседателка на ИМАГО и актуелна претседателка на естонското друштво на кинематографери, потоа, Ерика Адис, кинематограферка и режисерка, претседателка на австралиското друштво на кинематографери, Бојана Андриќ, претседателка на ИМАГО и на српското друштво на кинематографери Гертрурд Бејлот од франсуското друштво на кинематографери, потоа, Селин Бозон, поранешна претседателка на француското друштво на кинематографери, Ула Понтикос, претседателката на британското друштво на кинематографери. Меѓу панелистките беше и снимателката Агнешка Селига, а настанот го модерираше македонскиот директор на фотографија и продуцент, Самир Љума.
Модераторот Љума се осврна на фактот дека во Македонија е мал бројот на кинематограферки.
– Се надеваме дека промените ќе дојдат. Кај нас имаме две дипломирани кинематограферки, жал ми е да кажам дека една од нив никогаш не добила шанса да сними филм, рече тој.
Српската директорка на фотографија Андриќ, истакна дека од земјите во поранешна Југославија, Словенија нема ниту една жена кинематографер, иста е ситуацијата и во Хрватска, во Босна и Херцеговина има две жени, но се телевизиски кинематограферки, во Србија има четири.
– Многу е сиромашна статистиката на Балканот, констатираше Андриќ.
Кога започнував со оваа професија пред 20-ина години, јас бев најмлаа на сетовите. И сите други мои колеги беа мажи. Тогаш сфатив дека ова ќе биде тешка професија, рече Селин Бозон.
Нејзината австралиска колешка Ерика Адис се потсети на првиот филм снимен пред некоку децении.
– Филмот се вика „Брезен хасис“ и го третира феминизмот во 1968 година. Тоа беше фантастичен проект. Во Бризбејн имаше коментари од типот, како е возможно дваесетгодишнички да знаат каков бил феминизмот во 1968 година. Сепак, тоа е приказна на која сум посебно горда и за која бев многу возбудена – рече Адис.
Некои од панелистките се мајки и тие зборуваа за балансот меѓу мајчинството и кинематографијата, нешто што не е лесно да се менаџира и истовремено бара многу време и посветување.
На оваа тема своето искуство го пренесе кинематограферката Лотман.
– Имам три деца, забавно е. Да се има деца не е само женска работа, туку е човечка. Филмската индустрија е сурова кога станува збор за баланс меѓу работата и семејството. Секогаш ги носам децата на сет, не сакам да бидат дома и сами. Најважно ми е кога тие се среќни. Кога го родив третото дете и бев на интервју за работа и го носев и син ми Артур кој имаше три месеци. Исто така, во животот искусив и работа како „нормална личност“, кога работев во училиште за филм. Но, сфатив дека сум подобар родител кога правам филмови. Кога снимам, сум најкул родител. Кога ја добивме ќерката, нашето прво дете, ја носевме секаде со нас. Немаше разделба, таа гледаше дека ова е мојата професија. Кинематографијата не е воопшто лесна, но е мошне вредна, оцени Лотман.
Снимателката Агнешка Селога, пак, кажа дека на еден сет во една прилика, некој ја прашал дали ѝ недостига ќерка ѝ.
– Во тој момент јас сфатив дека сум заборавила дека имам ќерка. Го заборавив фактот дека сум мајка, низ смеа кажа Селига.
Кинематограферката Бузон кажа дека има две деца, но дека се разделиле со партнерот.
– Во тој момент прашањето беше, дали да продолжам да се бавам со кинематографија. Решив да продолжам. Мораш да продолжиш и да веруваш во она што го правиш, иако знаеш дека не е лесно, рече таа.
