Наградата ја додели Форумот на словенски култури во Требиње, Босна и Херцеговина, каде се одржа и меѓународна конференција, а ја прими директорот на музејот Горан Патчев
Заводот за заштита на спомениците и музеј од Охрид ја доби наградата „Жива“ за 2025 година за најдобар словенски локалитет. Наградата ја додели Форумот на словенски култури во Требиње, Босна и Херцеговина, каде се одржа и меѓународна конференција, а ја прими директорот на музејот Горан Патчев. Во македонската делегација претставник беше и Сашо Блажески од охридскиот Музеј. Доделувањето на наградата се одржа под покровителство на Никола Селаковиќ, министер за култура на Република Србија и претседател на Управниот одбор на ФСК, кој додели специјална парична награда за победникот во категоријата „Најдобар словенски локалитет“. На настанот присуствуваа повеќе од 140 учесници од 10 словенски и три земји од светот.
– Тоа укажува на виталноста на заедницата на културно наследство, како и на растечкиот углед на наградата „Жива“ во Европа и пошироко – велат организаторите.
Жирито за наградата „Жива“ е составено од 16 музејски експерти од различни словенски земји и Европската музејска академија (ЕМА). Македонски претставник во жирито е Маја Чанкуловска-Михајловска, реномиран виш кустос. Беа доделени награди, признанија и специјални дипломи на 13 музеи од 11 земји.
Горан Патчев
– „Жива“ за најдобар словенски музеј – Хрватскиот музеј за природна историја, Загреб, Хрватска.
– „Жива“ за најдобар словенски локалитет – Завод за заштита на спомениците на културата и Музеј – Охрид, Северна Македонија.
– Почесно признание – „Лет а Писку“, споменик на холокаустот на Ромите и Синтите во Бохемија, Пишек, Чешка Република.
Специјални признанија:
За креативност – Спомен-музеј Сибир, Бјалисток, Полска.
За одржливост – Куќа на Халубје ѕвонарите, Вишково, Хрватска.
За лидерство и тимска ефикасност – Регионален музеј на Плевља, Црна Гора.
За внимание кон посетителите и отвореност – Музеј на оружарница во замокот Лив, Полска.
За раскажување приказни – Малкарпатски музеј во Пезинок, Словачка.
Дипломи:
Специјална диплома за извонредност – Музеј „Житомислиќ“, Босна и Херцеговина.
Диплома за зачувување на културното наследство низ целиот свет им беше доделена на:
– Музеј Каницаи Доротја, Мохач, Унгарија.
– Музеј на рибарството на крајбрежјето Трст, Санта Кроче ди Трст, Италија.
– Музеј на луѓето од долината Ресија, Столвица, Италија.
– Национален чешко-словачки музеј и библиотека Сидар Рапидс, Ајова, САД.
Посебен белег на годинашното издание на „Жива“ беше воведувањето на новата награда за најдобро зачувување на словенското наследство низ целиот свет. Оваа нова награда ја проширува мисијата на наградата „Жива“ надвор од границите на словенските земји претставени од ФСК.
– Таа ги признава иницијативите што го зачувуваат словенското културно наследство и идентитет низ целиот свет. Уште во првата година, четири музеи од Италија, Унгарија и САД се натпреваруваа за оваа нова награда – велат организаторите.
Други значајни настани беа овогодишната конференција „Одгласи на наследството и иднината на музеите“, на која беа одржани главни предавања од истакнати експерти: Алесио Мацолоти (Италија), Сандро Дебоно (Малта) и Роберто Занкан (Италија/Швајцарија), како и презентации од 32 номинирани музеи. Овие презентации ги покажаа виталните улоги што ги играат овие музеи во оживувањето на културното наследство.
– Тие станаа живи, инклузивни простори на сеќавање, дијалог и креативност. Тие се застапници на сеќавањето на минатото со цел да се обликува иднината, патници низ времето кои користат технологија, визуелна интерпретација и раскажување приказни за да ја оживеат историјата, хроничари кои ги ангажираат заедниците и ја евидентираат нашата сегашност и визионери кои прифаќаат иновации и идентификуваат нови трендови за да изградат подготвена и поодговорна иднина. Музеите, исто така, покажаа свест за предизвиците и одговорностите што претстојат, вклучувајќи дигитална трансформација, виртуелни изложби, 3Д скенирање, вештачка интелигенција, одржливост и грижа за животната средина – велат организаторите.
Домаќини на доделувањето на наградата за 2025 година беа Општина Требиње, претставувана од градоначалникот Мирко Ќуриќ, директорката на Музејот на Херцеговина во Требиње, Ивана Грујиќ, и неколку други организатори, вклучувајќи ја и Сарита Вујковиќ, директорка на реномираниот Музеј на современа уметност во Бања Лука и членка на жирито за наградата „Жива“.
Наградата „Жива“ за најдобар словенски музеј е именувана по словенската божица Жива, која симболизира живот, виталност и плодност. Наградата е основана во 2014 година од страна на Меѓународната фондација „Форум на словенски култури“ (ФСК), на иницијатива на директорката на Форумот, д-р Андреја Рихтер, лидер на проектот за наградата „Жива“. Оттогаш, наградите за најдобар словенски музеј и најдобар словенски локалитет (воведени во 2018 година) станаа единствена транснационална културна платформа посветена на промовирање на заштитата, зачувувањето, образованието, комуникацијата и општествената улога на словенските музеи и локалитети. Денес, мрежата прерасна во значајна словенска заедница која опфаќа речиси 250 музеи и локалитети низ 13 словенски земји.
(В.И.И.)
Фото: Јован Видаковиќ / Извор: ФСК
