Центарот за култура во Битола беше домаќин на престижната European Cinema Night, како единствено македонско кино меѓу 85-те киносали избрани ширум Европа. Беше прикажан францускиот филм „Злосторството е мое“ на Франсоа Озон, по чија проекција следеше панел-дискусија на теми поттикнати токму од филмот. На дискусијата што ја модерираше Љубица Ангелкова, учествуваа: Марија Апчевска, режисерка, Билјана Крајчевска, драматург, Билјана Атанасовска – психолог и Маја Андоновска Илијевски, актерка.
Филмот е комедија-драма, лоцирана во 30-тите години на 20 век, а ги истражува темите на правдата, личниот морал и сложеноста на човечките односи во кои жената е центар на анализа. Изборот, токму овој филм да биде прикажан на Европската киноноќ во Битола, ја одразува потребата да се зборува за современите општествени прашања, преку паралела со минатото.
На отворањето на вечерта, Маја Андоновска Илијевски, директорка на Центарот за култура од Битола, ја истакна важноста на ваквите настани за поттикнување на подлабоко разбирање и вреднување на европската кинематографија.
– Вечерва не е само прослава на филмот, туку мост што поврзува различни култури, идеи и перспективи преку универзалниот јазик на кинематографијата – рече таа.
Маја Мариќ од „Креативна Европа“ ја истакна улогата на киното во рефлексијата на општествените прашања и зближувањето на луѓето.
Марија Апчевска
– Преку филмот споделуваме приказни кои резонираат со нашите животи, ги предизвикуваат нашите перцепции и не’ обединуваат во нашите заеднички човечки искуства – додаде Мариќ.
Како одговор на прашањето за улогата и влијанието на жената во филмот, филмската режисерка Марија Апчевска, истакна дека жените и пред и зад камерата имаат клучна улога во обликувањето на наративите.
– Нашите перспективи ги предизвикуваат и ги прошируваат општествените ставови за прашања како насилството и семејните вредности. Филмовите што ги создаваме или во кои глумиме имаат моќ да ги преиспитуваат и редефинираат општествените норми – рече Апчевска.
Билјана Крајчевска додаде дека ваквите дискусии длабоко резонираат со тековниот дијалог за улогите на жените кои се развиваат и во киното и во театарот и во општеството.
– Тоа е приказна што не’ принудува да размислуваме и да дејствуваме. Филмот и театарот треба секогаш маестрално го користat раскажувањето за детално да ги испита и предизвика родовите и моќните динамики. Историскиот контекст во филмовите е клучен, особено кога се однесува на современите прашања, бидејќи обезбедува подлабоко разбирање и референтна рамка за публиката – истакна таа.
Билјана Атанасовска ги коментираше психолошките аспекти.
– Киното, како и овој филм нудат уникатен објектив за гледање и разбирање на нашата општествена динамика. Киното длабоко влијае на тоа како ја перципираме и разбираме траумата и општественото насилство. Филмовите можат да играат клучна улога во обликувањето на ставовите, особено кај младите луѓе, кон овие сложени прашања – рече таа.
Во улогите, мојата цел е да ги рефлектирам нијансите на женските искуства. Приказот на жените во театар и на филмското платно е моќна алатка која ги обликува перцепциите на публиката за женските улоги и предизвици во општеството. Силните и сложени женски ликови во филмовите не само што ги предизвикуваат стереотипите, туку и значително придонесуваат за зајакнување на жените во реалниот живот, сподели Андоновска-Илијевски.
Европската киноноќ 2023 година во Битола беше дел од поголема иницијатива на Creative Europe MEDIA и мрежата Europa Cinemas. Оваа иницијатива, Европска кино ноќ– под слоганот Да ги споделиме приказните кои ги сакаме“, има за цел да ја доближи Европа до нејзините граѓани преку славење на богатството и различноста на европската филмска култура. Овогодинешното издание имаше 85 кина ширум континентот кои ја ангажираа публиката со бесплатни проекции, филмови погодни за семејството и класици кои ги поврзуваат граѓаните со нашето заедничко филмско наследство.
Распространетоста на насилството и оддалечувањето од човечноста претставуваат значителни пречки во негувањето на здраво и сочувствително општество.
Во оваа вечер, истражуваме како киното и уметноста како моќни медиуми на културно изразување, можат да се борат со овие негативни влијанија. Како може раскажувањето приказни преку уметностите да придонесат за пренасочување на нашиот културен компас кон попозитивни и конструктивни вредности? Каква улога може секој од нас да игра, како поединци и како заедница, во поттикнувањето на средина која го цени критичкото размислување, емпатијата и почитта над насилството и материјализмот? – вели Ангелкова.
Настанот заврши со афтер-журка на која настапи музички бенд „Фолтин“. Нивниот настап додаде славеничка нота на вечерта, истакнувајќи го пресекот на киното и музиката во културниот израз.
